Kondratiev Dalgası nedir??

İqtisadiyyatda Kondratyev dalğaları (həmçinin superdövrlər, böyük yüksəlişlər, uzun dalğalar, K-dalğaları və ya uzun iqtisadi dövr adlanır) müasir dünya iqtisadiyyatında fərz edilən dövrəbənzər hadisələrdir. Nəzəriyyə kapitalist iqtisadiyyatlarının hər biri 40-60 il davam edən uzunmüddətli yüksəliş və eniş dövrləri yaşadığını irəli sürür.

Bu hadisə texnologiya həyat dövrü ilə sıx bağlıdır. Dövrlər yüksək sektor artımı və nisbətən yavaş artım intervallarının növbələşməsindən ibarətdir.

Nəzəriyyənin Mənşəyi

Konsepsiya ilk dəfə sovet iqtisadçısı Nikolay Kondratyev (həmçinin Kondratiyev və ya Kondratyev kimi yazılır) tərəfindən "İqtisadi Həyatda Uzun Dalğalar" (1926) kitabında beynəlxalq diqqətə çatdırılmışdır. O, kənd təsərrüfatı məhsullarının və mis qiymətlərinin uzunmüddətli iqtisadi dövrlər keçirdiyini müşahidə etmiş və bunun texnoloji innovasiyadan qaynaqlandığına inanmışdır.

1939'da ekonomist Joseph Schumpeter, döngüleri onuruna "Kondratieff dalgaları" olarak adlandırmayı önerdi. Schumpeter, teknolojik yeniliğin bu ekonomik döngüleri yönlendirdiğini savundu.

Nasıl Çalışır

Kondratiev, çeşitli piyasalardan emtia fiyatlarına ilişkin yaklaşık 150 yıllık veri topladı. Verileri analiz ederek, yaklaşık 50 yıllık bir döneme sahip düzenli bir dalga benzeri desen olduğuna inandığı şeyi belirledi.

Verilerinde iki tam döngünün gözlemlenebileceğini ileri sürdü:

· Birinci dalga: 1790–1849

· İkinci dalga: 1850–1896

Dünya emtia piyasalarının üçüncü bir dalganın ortalarında olduğuna inanıyordu.

Dört Aşama

Her döngü tipik olarak dört farklı aşama ile karakterize edilir:

1. Genişleme/Refah (İlkbahar/Yükseliş Dalgası): Yüksek büyüme, teknolojik yenilik ve yükselen fiyatlar dönemi.

2. Durgunluk/Resesyon (Yaz/Plato): Büyüme yavaşlar ve ekonomi düşüşe geçmeden önce zirveye ulaşır.

3. Depresyon/Çöküş (Sonbahar/Kış/İniş Dalgası): Ekonomik durgunluk, düşen fiyatlar ve resesyon dönemi.

4. Toparlanma (İlkbahar): Ekonomi toparlanmaya başlar ve bir sonraki büyüme dalgası için zemin hazırlar.

Tarihsel Dalgalar

18. yüzyıldan bu yana ekonomistler beş Kondratiev Dalgası belirlemiş olup, altıncı döngünün yaklaşık 2005 yılında başladığı düşünülmektedir:

· Birinci Dalga (1780–1830): Buhar makinesinin icadıyla tetiklenmiştir.

· İkinci Dalga (1830–1880): Çelik endüstrisi ve demiryollarının büyümesiyle tetiklenmiştir.

· Üçüncü, Dördüncü ve Beşinci Dalgalar (1880–2005): Ardışık teknolojik devrimlerle tetiklenmiştir.

Tartışma ve Eleştiri

Uzun dalga teorisinin çoğu akademik ekonomist tarafından kabul edilmediğini belirtmek önemlidir. Bu teoriyi kabul eden ekonomistler arasında ise dalgaların nedeni ve belirli dalgaların başlangıç ve bitiş yılları konusunda bir fikir birliği bulunmamaktadır. Eleştirmenler arasındaki görüş birliği, bunun var olmayabilecek örüntüleri tanımayı içerdiği yönündedir (apofeni).